⚖️ Geçerli Fesih Nedir?

Geçerli fesih, iş sözleşmesinin feshini haklı kılacak kadar ağır olmayan ancak iş ilişkisinin sürdürülmesini işveren açısından makul olmaktan çıkaran nedenlere dayanır. İş güvencesi kapsamında (30 veya daha fazla işçi çalıştıran yerlerde) bu nedenlerin ispatı işverene aittir.

📌 1. İşçinin Yetersizliğinden Kaynaklanan Nedenler

İşçinin işi yapma kapasitesinin veya yeteneğinin beklenen düzeyin altında kalmasıdır.

• Düşük Performans: Belirlenen objektif hedeflerin sürekli altında kalınması.

  
  

• Öğrenme Güçlüğü: Teknolojik yeniliklere veya yeni iş süreçlerine uyum sağlayamama.

  
  

• Fiziki Yetersizlik: İşin gerektirdiği bedensel veya zihinsel özelliklerin zamanla yitirilmesi.

  
  

📌 2. İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Nedenler

İşçinin işyerindeki düzeni bozan ancak "Ahlak ve İyi Niyet" (Haklı Fesih) kadar ağır olmayan tutumlarıdır.

• İşi Aksatmak: Sık sık geç gelmek veya mesai saatlerini verimsiz kullanmak.

  
  

• Geçimsizlik: İş arkadaşlarıyla veya yöneticilerle sürekli çatışma halinde olmak.

  
  

• İş Akışını Bozmak: Talimatlara uymada isteksizlik göstermek.

  
  

📌 3. İşletmenin/İşyerinin Gereklerinden Kaynaklanan Nedenler

Bireysel performansla ilgisi olmayan, tamamen şirketin dış şartları veya yapısal kararlarıyla ilgilidir.

• Ekonomik Nedenler: Siparişlerin azalması, pazar kaybı veya genel ekonomik kriz.

  
  

• Teknolojik Nedenler: Bazı işlerin otomasyona geçmesi sonucu o pozisyona ihtiyaç kalmaması.

  
  

• Yeniden Yapılanma: Departmanların birleştirilmesi veya kapanması (Norm kadro fazlalığı).

  
  

⚖️ Sonuç ve Haklar

Geçerli fesihte işçi şu haklara sahip olur:

1. Kıdem Tazminatı: (1 yıldan fazla çalışması varsa).

2. İhbar Tazminatı: (İhbar süresi kullandırılmamışsa).

3. İşsizlik Maaşı: (Gerekli prim gün sayısını doldurmuşsa).

   
   

🚀 Kurumlar İçin Stratejik Öneri

Geçerli fesihte en büyük risk, işçinin açacağı İşe İade Davasıdır. Bu riski yönetmek için şu iki ilkeye odaklanın:

1. Son Çare İlkesi (Ultima Ratio): Mahkeme işverene şunu sorar: "Bu işçiyi çıkarmadan önce başka bir departmanda değerlendirebilir miydiniz?" Fesihten önce eğitim verme, departman değişikliği teklif etme gibi alternatifleri denediğinizi belgelemeniz feshin geçerliliğini güçlendirir.

   
   

2. Objektif Kriterler: Performans nedeniyle çıkarma yapıyorsanız, hedeflerin gerçekçi olduğunu ve aynı pozisyondaki diğer çalışanlara da aynı kriterlerin uygulandığını kanıtlamanız gerekir. Sadece "seni beğenmiyoruz" demek geçerli bir fesih sebebi değildir.