📄 Haftalık Çalışma Süresi ve Sınırları

İş hukukunda çalışma süresi; işçinin iş başında geçirdiği veya işverenin emrinde hazır bulunduğu süreyi ifade eder. Türkiye'deki yasal düzenlemeler, hem haftalık hem de günlük bazda kesin sınırlar çizmiştir.

📌 1. Yasal Haftalık Çalışma Süresi

İş Kanunu Madde 63 uyarınca, genel çalışma süresi haftada en çok 45 saattir.

• Eşit Bölünme: Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünür (Örn: Haftada 6 gün çalışılan bir yerde günlük 7,5 saat).

• Farklı Uygulama: Taraflar anlaşarak haftalık 45 saati, günde 11 saati aşmamak kaydıyla günlere farklı şekilde dağıtabilirler (Örn: Haftada 5 gün, günde 9 saat).

  
  

⚖️ 2. Günlük Çalışma Sınırı

Haftalık süre 45 saat olsa bile, bir işçi günde en fazla 11 saat çalıştırılabilir.

• Bu süreye yemek ve çay molaları (ara dinlenmeler) dahil değildir.

• 11 saati aşan çalışmalar, haftalık 45 saat dolmasa dahi "yasadışı çalışma" veya "fazla çalışma" kapsamına girer.

  
  

☕ 3. Ara Dinlenme (Mola) Hakları

Çalışma süresinden sayılmayan, personelin dinlenmesi için zorunlu olan sürelerdir:

• 4 saat veya daha kısa işlerde: 15 dakika.

• 4 - 7,5 saat arası işlerde: 30 dakika.

• 7,5 saatten fazla süren işlerde: En az 1 saat.

• Önemli: Bu süreler aralıksız verilebileceği gibi, operasyona göre bölünerek de kullanılabilir.

  
  

🌙 4. Gece Çalışması Sınırı

Gece süresi (saat 20.00 ile 06.00 arası) yapılan çalışmalarda özel kurallar geçerlidir:

• Gece çalışmalarında mesai süresi 7,5 saati geçemez. (Ancak turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetleri gibi bazı sektörlerde işçinin onayıyla bu süre aşılabilir).

  
  

⚠️ 5. Yer Altı ve Maden İşleri

Maden ve yer altı işlerinde çalışanlar için yasal sınır çok daha düşüktür: Haftalık en çok 37,5 saat ve günlük en çok 7,5 saattir.

🚀 Kurumlar İçin Stratejik Öneri

Çalışma saatlerini belirlerken "Haftalık Çalışma Çizelgesi" oluşturmak ve bunu personelin görebileceği bir yere asmak yasal bir yükümlülüktür. Özellikle 45 saati haftanın günlerine farklı dağıtıyorsanız (denkleştirme), bunu mutlaka iş sözleşmesinde veya ek protokolde yazılı hale getirmelisiniz. Aksi halde, 45 saat dolmasa bile günlük standart süreyi aşan kısımlar için mesai talebiyle karşılaşabilirsiniz.