🛑 Haklı Fesih Nedir? (İş K. Madde 25)

Haklı fesih, dürüstlük kurallarına aykırı bir durumun ortaya çıkmasıyla, tarafların ihbar süresini beklemeden sözleşmeyi derhal feshetme hakkıdır. İşveren açısından bu hak, İş Kanunu'nun 25. maddesinde üç ana grupta toplanmıştır:

📌 1. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık (25/II)

En sık kullanılan ve işçinin tazminatsız işten çıkarılabileceği tek bölümdür:

• Doğruluk ve Bağlılığa Aykırılık: Hırsızlık yapmak, işverenin güvenini kötüye kullanmak, yalan söylemek.

  
  

• Devamsızlık: İşverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına 2 iş günü veya bir ay içinde 3 iş günü işe gelmemek.

• Sataşma ve Hakaret: İşverene, ailesine veya başka bir işçiye küfür etmek, cinsel tacizde bulunmak veya sataşmak.

  
  

• İş Güvenliğini Tehlikeye Düşürmek: İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya işyerindeki mallara (makine, tesisat vb.) 30 günlük ücretiyle ödeyemeyecek derecede zarar vermesi.

  
  

📌 2. Sağlık Sebepleri (25/I)

• İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından (içkiye düşkünlük vb.) doğacak bir hastalığa yakalanması ve bu nedenle doğacak devamsızlığın ardı ardına 3 iş günü veya bir ayda 5 iş gününden fazla sürmesi.

  
  

• İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğunun ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulu'nca saptanması

  .

📌 3. Zorlayıcı Sebepler (25/III)

• İşçiyi işyerinde çalışmaktan alıkoyan mücbir bir sebebin (örneğin doğal afet, karantina vb.) ortaya çıkması ve bu durumun 1 haftadan fazla sürmesi.

  
  

⚖️ Haklı Feshin Sonuçları

1. Tazminat: Eğer fesih "Ahlak ve İyi Niyet" (25/II) maddesinden yapılmışsa, işçi Kıdem ve İhbar tazminatı alamaz.

   
   

2. İşsizlik Maaşı: Haklı nedenle (25/II) işten çıkarılan işçi, İŞKUR'dan işsizlik maaşı alamaz.

   
   

3. Süre: İşveren, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde feshi gerçekleştirmelidir.

   
   

🚀 Kurumlar İçin Stratejik Öneri

Haklı fesih, yargılama sürecinde ispat yükünün en ağır olduğu alandır. Kurumsal risk yönetimi için şu noktalara dikkat edilmelidir:

1. Tutanak ve Kanıt Zinciri: Özellikle devamsızlık ve hırsızlık durumlarında noter ihtarnameleri, kamera kayıtları ve şahitli tutanaklar eksiksiz olmalıdır. "Sözlü beyan" mahkemede hüküm kurmak için yeterli değildir.

   
   

2. Eşit Davranma Borcu: Aynı kusuru işleyen iki işçiden birini haklı nedenle çıkarıp diğerini tutmak, feshin "geçersiz" sayılmasına ve "ayrımcılık tazminatı"na yol açabilir. Disiplin kurallarını herkese eşit uygulayın.

   
   

3. Savunma Şartı: Kanun 25/II (Ahlak ve İyi Niyet) için savunma almayı zorunlu tutmasa da, Yargıtay uygulamaları ve kurumsal etik gereği personelin savunmasını istemek, feshin arkasındaki niyetin dürüstlüğünü ispatlar.