⚖️ İş Sözleşmesi Türleri Nelerdir?

İş hukuku, farklı çalışma modellerine uyum sağlamak amacıyla çeşitli sözleşme türleri tanımlamıştır. Doğru işe doğru sözleşme türünü seçmek, işletmenizi beklenmedik hukuki yaptırımlardan korur.

1. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi (Genel Model)

İş ilişkisinin ne zaman sona ereceğinin önceden belirlenmediği, standart çalışma modelidir.

• Özelliği: Kanunen asıl olan sözleşme türüdür.

• Avantajı: İş güvencesi hükümleri (işe iade davası vb.) bu sözleşme türünde tam uygulanır.

• Fesih: Taraflar ihbar sürelerine uymak kaydıyla sözleşmeyi sona erdirebilir.

  
  

2. Belirli Süreli İş Sözleşmesi (İstisnai Model)

Belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yapılan sözleşmedir.

• Kritik Şart: Yazılı yapılması zorunludur.

• Sınırlama: İşin bitiş tarihi bellidir. Objektif bir neden (örneğin: bir projenin tamamlanması, bir inşaatın bitimi) yoksa belirli süreli sözleşme yapılamaz.

• Risk: Esaslı bir neden olmadan üst üste (zincirleme) yapılırsa, sözleşme başlangıçtan itibaren "Belirsiz Süreli" sayılır.

  
  

3. Kısmi Süreli (Part-Time) İş Sözleşmesi

Çalışanın normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli çalışan emsaline göre önemli ölçüde daha az belirlendiği modeldir.

• Sınır: Haftalık çalışma süresi en fazla 30 saat (tam sürenin 2/3’ü) olabilir.

• Eşitlik İlkesi: Kısmi süreli çalışan, tam süreli çalışanla aynı haklara (ücret, izin vb.) çalıştığı süreyle orantılı olarak sahiptir. Ayrımcılık yapılamaz.

  
  

4. Deneme Süreli İş Sözleşmesi

Tarafların çalışma koşullarını görmesi ve birbirini tanıması amacıyla sözleşmeye eklenen bir hükümdür.

• Süre: En fazla 2 ay olabilir (Toplu iş sözleşmeleri ile 4 aya çıkabilir).

• Fesih Özgürlüğü: Deneme süresi içinde taraflar bildirim süresine gerek duymaksızın ve tazminatsız olarak sözleşmeyi feshedebilir. Ancak çalışılan günlerin ücreti ve sigortası mutlaka ödenmelidir.

  
  

5. Çağrı Üzerine Çalışma Sözleşmesi

İşçinin, işverenin ihtiyaç duyması halinde iş görme edimini yerine getireceğinin kararlaştırıldığı çok esnek bir modeldir.

• Çalışma Süresi: Sözleşmede belirtilmemişse, haftalık çalışma süresi 20 saat kabul edilir.

• Çağrı Usulü: İşveren, çalışanı işe başlamadan en az 4 gün önce çağırmalıdır (Aksi kararlaştırılmadıkça).

• Ücret Garantisi: İşçi çağrılsın ya da çağrılmasın, belirlenen süre kadar ücrete hak kazanır.

  
  

💡 İK Yöneticileri İçin Seçim Rehberi

🚀 Profesyonel Tavsiye

Sözleşme türünü seçerken sadece operasyonel ihtiyacı değil, Yargıtay emsal kararlarını da göz önünde bulundurmalısınız. Özellikle "Belirli Süreli" sözleşmelerde objektif nedenin dosyada somutlaştırılması, ileride açılacak bir "Kıdem Tazminatı" veya "İşe İade" davasında işverenin en güçlü savunmasıdır.